نقش میانجی گری رشد پس از سانحه در رابطه با شفقت به خود و احساس گناه بر اضطراب هستی در سوگواران مرگ غیر منتظره
الموضوعات : روانشناسیسید علی سجادی 1 , امیر میرزایی 2
1 - گروه روانشناسی،دانشکده ی تعلیم و تربیت اسلامی،دانشگاه آزاد واحد اصفهان(خوراسگان)،اصفهان،ایران
2 - گروه روانشناسی،دانشکده ی تعلیم و تربیت اسلامی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)،اصفهان،ایران
الکلمات المفتاحية: رشد پس از سانحه, شفقت به خود, احساس گناه, اضطراب هستی, بازماندگان مرگ غیر منتظره,
ملخص المقالة :
هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی گری رشد پس از سانحه در رابطه شفقت به خود واحساس گناه بر اضطراب هستی در بازماندگان مرگ غیر منتظره بود. این پژوهش، از نوع توصیفی- همبستگی و بر مبنای تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل زنان و مردانی که تجربه داغ ازمرگ غیر منتظره افراد نزدیکشان را داشتند، وبه کلینیک های مشاوره شهر اصفهان مراجعه کردند، بودند که تعداد198 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل: مقیاس اضطراب هستی گود وگود (1974)، رشد پس از سانحه توسط تدسچی و کالهون (۱۹۹۶)، احساس گناه آیزنک (۲۰۰۷) و پرسشنامه ی شفقت به خود ریس و همکاران (۲۰۱۱) بود. دادهها با روشهای ضرایب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر تحلیل شدند. یافتهها نشان یافته ها نشان می دهد که ضرایب اثر غیرمستقیم بین احساس گناه و اضطراب هستی (062/0=β و01/0P< ) مثبت و در سطح 01/0 معنادار می باشد. همچنین ضریب مسیر غیرمستقیم بین شفقت به خود و اضطراب هستی (11/0-=β و01/0P< ) منفی و در سطح 01/0 معنادار بود. نتایج نشان داد براین اساس می توان نتیجه گرفت که رشد پس از سانحه دررابطه بین احساس گناه به اضطراب هستی را به صورت مثبت و معنادار میانجیگری می کند. همچنین رشد پس از سانحه دررابطه بین شفقت به خود به اضطراب هستی را به صورت منفی و معنادار میانجیگری می کند.
جداری، مریم، فتحی، آیت، و علوی، سید علی (۱۳۹۹). ساختار عاملی و ویژگیهای روانسنجی مقیاس اضطراب هستی گود و گود در جامعه ایرانی. مجله روانشناسی بالینی، ۱۲(۳)، ۶۵-۷۶. DOR: 20.1001.1.2008501.1399.12.3.6.5
حریری، خدیجه (۱۳۸۷). بررسی پایایی و روایی مقیاس احساس گناه آیزنک در دانشجویان. فصلنامه اندازهگیریهای روانشناختی، ۲(۴)، ۴۵-۵۸.
زرگر، یداله، مهرابیزاده هنرمند، مهناز، و نجاریان، بهمن (۱۳۹۱). بررسی ویژگیهای روانسنجی مقیاس احساس گناه آیزنک در نمونهای از کارکنان صنعتی. مجله علوم رفتاری، ۶(۲)، ۱۲۳-۱۳۱. https://doi.org/10.30491/JBS.2012.58962
سنگانی، علیرضا، درتاج، فریبرز، و موسوی، سید ولی (۱۳۹۸). ویژگیهای روانسنجی فرم کوتاه مقیاس شفقت به خود در دانشجویان. فصلنامه سنجش و اندازهگیری روانشناختی، ۱۰(۳۸)، ۸۹-۱۰۲. https://doi.org/10.22054/JEMST.2019.10234
سیدمحمودی، جانمحمد، راهجویان، ستاره، و عطاری، یوسفعلی (۱۳۹۴). بررسی روایی و پایایی مقیاس رشد پس از سانحه (PTGI) در بازماندگان حوادث آسیبزا. یافتههای نو در روانشناسی، ۱۰(۳۴)، ۷-۲۲
Albuquerque, S., Pereira, B. B., Coelho, A., & Pinto, R. (2025). Guilt and Unfinished Business in Bereavement: Rumination as a Pathway to Prolonged Grief and Trauma. Journal of Clinical Medicine, 14(23), Article 8582. https://doi.org/10.3390/jcm14238582
Boehm-Tabib, E., & Gelkopf, M. (2021). Posttraumatic growth: A deceptive illusion or a coping pattern that facilitates functioning?. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 13(2), 193–201. https://doi.org/10.1037/tra0000960
Bottomley, J. S., Campbell, K. W., & Neimeyer, R. A. (2022). Examining bereavement-related needs and outcomes among survivors of sudden loss: A latent profile analysis. Journal of Clinical Psychology, 78(5), 951–970. https://doi.org/10.1002/jclp.23261
Buur, C., Zachariae, R., Komischke-Konnerup, K. B., Marello, M. M., Schierff, L. H., & O'Connor, M. (2024). Risk factors for prolonged grief symptoms: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 107, 102375. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2023.102375
Çağis, Z. G., & Akçe, İ. (2025). The role of self-compassion in the relationship of posttraumatic stress disorder with posttraumatic growth in Kahramanmaraş earthquakes survivors: a year on. Current Psychology, 44, 5379–
5387. https://doi.org/10.1007/s12144-025-07556-x Creegan, M., O'Connell, M., Griffin, E., & O'Connell, S. (2025). Exploring posttraumatic growth in individuals bereaved by suicide: A secondary data analysis of a national survey. Death Studies, 49(8), 1023–1031. https://doi.org/10.1080/07481187.2024.2376823
De Leo, D., Zammarrelli, J., Marinato, G., Capelli, M., & Viecelli Giannotti, A. (2023). Best Practices for Notification of Unexpected, Violent, and Traumatic Death: A Scoping Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(13), 6222. https://doi.org/10.3390/ijerph20136222
Eysenck, H. J. (2007). Eysenck Guilt Scale (EGS). In Psychologists' Psychometric Handbook. Oxford University Press.
Fu, M., Guo, J., Zhang, Q., & Hall, B. J. (2021). Mediating role of post-traumatic growth in the relationship between inadequate disaster recovery and mental health outcomes: long-term evidence from the Wenchuan earthquake. European Journal of Psychotraumatology, 12(1), 1855902. https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1855902
Good, L. R., & Good, K. C. (1974). An objective measure of existential anxiety. Psychological Reports, 34(3), 743-746. https://doi.org/10.2466/pr0.1974.34.3.743
Holt, P. (1994). Reliability and validity of the Existential Anxiety Scale. Journal of Clinical Psychology, 50(2), 211-215. Ivers, N. N., Johnson, D. A., Casares, D. R., Lonn, M. R., Duffey, T., & Haberstroh, S. (2024). Understanding prolonged grief from an existential counseling perspective. Journal of Counseling and Development, 102(3), 370-381. https://doi.org/10.1002/jcad.12518
Jiang, L., Yu, X., Qian, W., Huang, J., Xie, T., Jiang, W., … Wang, J. (2025). Self-Compassion, Prolonged Grief, and Post-Traumatic Growth in Bereaved Young Adults: Network Analysis. Journal of Loss and Trauma, 1–27. https://doi.org/10.1080/15325024.2025.2523499
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press. Krychiw, J. K., James, R., & Ward-Ciesielski, E. F. (2018). Suddenness of death as a determinant of differential grief experiences. Bereavement Care, 37(3), 92–100. https://doi.org/10.1080/02682621.2018.1539312
Li, J., Stroebe, M., Chan, C. L. W., & Chow, A. Y. M. (2014). Guilt in Bereavement: A Review and Conceptual Framework. Death Studies, 38(3), 165-171. https://doi.org/10.1080/07481187.2012.738770
Li, Y., Liu, L., Wu, X., & Wang, W. (2025). Dual Effects of Self-Compassion on Posttraumatic Stress Symptoms and Posttraumatic Growth: The Roles of Trauma-Related Shame and Guilt. The Journal of Psychology, 159(4), 227–244. https://doi.org/10.1080/00223980.2024.2397690
Mäkikomsi, M., Terkamo-Moisio, A., Kaunonen, M., & Aho, A. L. (2024). Bereaved Individuals Attempts to Explain Their Unexplainable Experiences Related to the Death of Their Loved one Through Attribution Thinking. Omega, 302228241277853. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/00302228241277853
Murray, H., Pethania, Y., & Medin, E. (2021). Survivor Guilt: A Cognitive Approach. Cognitive Behaviour Therapist, 14, e28. https://doi.org/10.1017/S1754470X21000246
Neff, K. (2003). Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude Toward Oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032
Özönder Ünal, I., Ünal, C., Duymaz, T. et al. The relationship between psychological flexibility, self-compassion, and posttraumatic growth in cancer patients in the COVID-19 pandemic. Support Care Cancer, 31, 428 (2023). https://doi.org/10.1007/s00520-023-07891-4
Palitsky, R., Chen, Z. J., Rentscher, K. E., Friedman, S. E., Wilson, D. M. T., Ruiz, J. M., Sullivan, D., Grant, G. H., & O'Connor, M. F. (2024). Associations of religious and existential variables with psychosocial factors and biomarkers of cardiovascular risk in bereavement. Aging Cell, 23(1), e14014. https://doi.org/10.1111/acel.14014
Pereira, M., Moreira, A., & Neto, D. D. (2026). From Grief to Growth: The Role of Coping Strategies, Kinship and Cause of Death. Omega, 93(2), 1233–1249. https://doi.org/10.1177/00302228241259647
Raes, F., Pommier, E., Neff, K. D., & Van Gucht, D. (2011). Construction and factorial validity of a short form of the Self-Compassion Scale. Clinical Psychology & Psychotherapy, 18(3), 250-255. https://doi.org/10.1002/cpp.702
Sarper, E., & Rodrigues, D. L. (2026). The Role of Perceived Social Support in the Grief Experiences of More Anxious and Self-Compassionate People. Omega, 93(1), 20–37. https://doi.org/10.1177/00302228241229484
Scrima, F., Miceli, S., Caci, B., & Cardaci, M. (2022). The relationship between fear of COVID-19 and intention to get vaccinated. The serial mediation roles of existential anxiety and conspiracy beliefs. Personality and Individual Differences, 184, 111188. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111188
Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455-471. https://doi.org/10.1002/jts.2490090305
Tedeschi, R.G., Shakespeare-Finch, J., & Taku, K. (2018). Posttraumatic Growth: Theory, Research, and Applications (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315527451
Temiz, R. (2025). Existential Social Work in Coping with Death and Grief. Clinical Social Work Journal, 53, 129–139. https://doi.org/10.1007/s10615-024-00922-5
Temple, M., & Gall, T. L. (2018). Working through existential anxiety toward authenticity: A spiritual journey of meaning making. Journal of Humanistic Psychology, 58(2), 168-193. https://doi.org/10.1177/0022167816629968
Uneno, Y., Kotera, Y., Kikuchi, K., Yamada, M., Sugitani, M., Terado, S., Maehara, H., Sakamoto, Y., Sugao, S., Tani, H., Shimizu, A., Kubo, Y., Fujisawa, D., & Muto, M. (2024). Self-compassion-based online group psychotherapy for bereavement-related grief: The COMPACT feasibility trial. General Hospital Psychiatry, 90, 116–123. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.08.009