بررسی اثربخشی بازیدرمانی شناختیرفتاری بر رفتارهای پرخاشگرانه کودکان ۸ تا ۱۱ سال مبتلا به دیابت در شهر اصفهان
محورهای موضوعی : روان درمانی
سید حسن حسینی دستجردی
1
,
زهرا خسروی
2
1 - دکتری تخصصی مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز،ایران
2 - دانشجوی کارشناسی ارشد،رشته روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف آباد،اصفهان،ایران
کلید واژه: بازیدرمانی شناختی-رفتاری گروهی, رفتارهای پرخاشگرانه, دیابت, کودکان,
چکیده مقاله :
هدف این پژوهش بررسی اثربخشی بازیدرمانی شناختی-رفتاری گروهی بر رفتارهای پرخاشگرانه کودکان ۸ تا ۱۱ سال مبتلا به دیابت بود. این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون–پسآزمون با گروه کنترل بود. از میان جامعه آماری کودکان مبتلا به دیابت در شهر اصفهان، ۳۰ کودک بهصورت هدفمند انتخاب و بهطور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۴۵ دقیقهای تحت مداخله بازیدرمانی شناختی-رفتاری قرار گرفت و گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با استفاده از مقیاس سیاهه رفتار کودک از مجموعه های فرم های ارزیابی اختلالات رفتاری گردآوری و با تحلیل کوواریانس تحلیل شد. یافتهها نشان داد که بین دو گروه از نظر نمرات رفتارهای پرخاشگرانه در پسآزمون، پس از کنترل اثر پیشآزمون، تفاوت معناداری وجود دارد(0/044=P) .نتایج به دست آمده حاکی از آن است که بازیدرمانی شناختی-رفتاری گروهی بهطور معناداری منجر به کاهش رفتار های پرخاشگرانه مبتلا به دیابت میشود. کاربرد این رویکرد در کنار درمانهای پزشکی، میتواند بهعنوان بخشی از برنامههای جامع مراقبت روانی–جسمی کودکان در مراکز درمانی مورد توجه قرار گیرد.
The aim of this study was to examine the effectiveness of group cognitive–behavioral play therapy on aggressive behaviors in children with diabetes aged 8 to 11 years. This research employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group. From the population of children with diabetes in the city of Isfahan, 30 children were selected purposively and randomly assigned to an experimental group (15 participants) and a control group (15 participants). The experimental group received group cognitive–behavioral play therapy in eight 45-minute sessions, while the control group received no intervention. Data were collected using the Child Behavior Checklist (CBCL) from the Achenbach System of Empirically Based Assessment and analyzed using analysis of covariance (ANCOVA). The findings indicated a significant difference between the two groups in posttest aggressive behavior scores after controlling for pretest effects (p = 0.044). The results suggest that group cognitive–behavioral play therapy significantly reduces aggressive behaviors in children with diabetes. The application of this approach alongside medical treatments may be considered as part of comprehensive psychosomatic care programs for children in healthcare centers
کبری، مریم، احمدی، نرگس، و شریفی، الهام. (۱۴۰۲). اثربخشی بازیدرمانی شناختی–رفتاری بر کاهش اضطراب و خشم در کودکان مبتلا به دیابت نوع یک. فصلنامه روانشناسی سلامت کودک، ۴(۱)، ۲۳–۴۰. https://journals.iau.ir/article_704321.html
قدمی، مهدی. (۱۴۰۳). دیابت کودکان و پیامدهای روانی آن. همایش ملی روانشناسی سلامت. دانشگاه الزهرا، تهران.
فلاح، زهرا، و ابراهیمی، نسرین. (۱۳۹۸).نقش بازیدرمانی گروهی در تقویت مسئولیتپذیری و کاهش پرخاشگری کودکان.مجله روانشناسی کودک و نوجوان، ۶(۳)، ۴۵–۶۲. https://journals.iau.ir/article_696842.html.
هاشملو، جعفر. (۱۴۰۰). نظریه رشد شناختی پیاژه و نقش بازی در تحول کودک. وبلاگ تخصصی روانشناسی تحولی. https://childpsychology.blog.ir/post/piaget-play
جاویدی کلاته جعفرآبادی، طاهره. (1390). نظریه یادگیری شناختی اجتماعی بندورا و دلالت های تربیتی آن. همایش ملی یافته های علوم شناختی در تعلیم و تربیت، -(1)، 231-253. https:/sid.ir/paper/480887/fa.
کرین، لورا. (۱۳۸۵). نظریههای رشد: مفاهیم و کاربردها (ترجمه مهدی خوینژاد و مهدی رجایی). تهران: انتشارات رشد.
شهریاری، یاسمن، قاسم زاده، سوگند، و وکیلی، سمیرا. (1398). اثربخشی بازی درمانی کودک محور بر مشکلات رفتاری درونی سازی و برونی سازی شده کودکان با آسیب فلج مغزی. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، 25(3 )، 236-249.. https://sid.ir/paper/997634/fa
مینایی، اصغر. (۱۳۸۴). بررسی ساختار عاملی سوالات سندرمی سیاهه رفتاری کودک (CBCL) با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی. روانشناسی تربیتی (روانشناسی و علوم تربیتی)، ۲(۷)، ۹۳–۱۱۴. https://sid.ir/paper/112259/fa.
میراحمدی، بهاره، آریاوند، رضا، و کاظمی رضایی، سیدعلی. (۱۳۹۸). مقایسه راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، سیستمهای مغزی رفتاری و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به دیابت و افراد بهنجار. پژوهش توانبخشی در پرستاری، ۶(۲)، ۳۳–۴۰. https://www.sid.ir/paper/383528/fa
سرخی, زهره و شریفی درآمدی, پرویز . (1402). اثربخشی بازی درمانی شناختی رفتاری بر نارسایی توجه و پرخاشگری کودکان با اختلال کم توجهی- بیشفعالی. توانمندسازی کودکان استثنایی, 14(4), 23-13. doi: 10.22034/ceciranj.2024.415449.1800
نادری، فاطمه، و شریفی، نرگس. (۱۴۰۰). اثربخشی بازیدرمانی شناختی بر تنظیم هیجان کودکان دبستانی. مجله روانشناسی تربیتی دانشگاه خوارزمی، ۱۶(۳)، ۸۹–۱۰۶. https://journals.iau.ir/article_696842.html
رضایی، فاطمه، و قنبری، مریم. (۱۴۰۲). تأثیر بازیدرمانی شناختیرفتاری بر روابط اجتماعی کودکان دبستانی. فصلنامه روانشناسی کودک و نوجوان، ۴، ۵۵–۷۲. https://journals.iau.ir/article_704322.html
رضایی، مهدی، پیوستهگر، مریم، و قدیری، محمد. (۱۳۹۱). اثربخشی بازیدرمانی شناختی–رفتاری همراه با مشارکت والدین بر کاهش ترس اجتماعی کودکان. مجله روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، ۲(۲)، ۵۵–۷۰. https://journals.iau.ir/article_696842.html
یوسفی، زهرا، نادری، سمانه، و کریمی، نرگس. (۱۴۰۱). بررسی اثربخشی بازیدرمانی شناختیرفتاری بر تنظیم هیجانی کودکان با اختلالات رفتاری.نشریه مطالعات روانشناسی تربیتی،شماره۳،۲۱–۳۸. https://journals.iau.ir/article_704323.html
زینتی، فاطمه. (۱۴۰۲). تأثیر درمان شناختیرفتاری خانوادهمحور بر تنظیم هیجان، نگرش ناکارآمد و بهزیستی روانشناختی در کودکان مبتلا به دیابت. پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، تهران. https://civilica.com/doc/1978916.
References
Bratton, S. C., Ray, D. C., & Chen, W. (2023). Effectiveness of cognitive-behavioral play therapy in reducing aggressive behaviors in emotionally dysregulated children. International Journal of Play Therapy, 31(2), 145–162. https://psycnet.apa.org/record/2023-11016-005
Friedberg, R. D., & Rozmid, E. V. (2025). Creative CBT with Youth: Clinical Applications Using Humor, Play, Superheroes, and Improvisation. Springer Nature Switzerland AG. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-99669-7
Kazdin, A. E. (2000). Behavior modification in applied settings (6th ed.). Belmont, CA: Wadsworth.https://books.google.com/books/about/Behavior_Modification_in_Applied_Setting.html?id=6dEYAAAAQBAJ
Kwon, H., Lee, J., & Park, S. (2023). Emotion regulation through play-based cognitive behavioral therapy in chronically ill children. Journal of Pediatric Psychology, 48(3), 210–225. https://psycnet.apa.org/fulltext/2023-89825-001.html
Robertson, L., Nathan, D. M., Wysocki, T., et al. (2024). Cognitive Behavioral Therapy for Children and Adolescents with Diabetes. In Handbook of Pediatric Behavioral Health. Springer Clinical Chapter. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-21683-2
Yilmaz, M., Kaya, E., & Demir, A. (2024). Enhancing emotional self-regulation in chronically ill children through cognitive-behavioral play therapy. Child & Adolescent Mental Health, 29(1), 58–74. https://link.springer.com/article/10.1007/s10488-024-01373-3
Yogman, M., Garner, A., Hutchinson, J., Hirsh-Pasek, K., & Golinkoff, R. M. (2018). The power of play: A pediatric role in enhancing development in young children. Pediatrics, 142(3), e20182058. https://publications.aap.org/pediatrics/article/142/3/e20182058/38649/The-Power-of-Play-A-Pediatric-Role-in-Enhancing
Zanaboni, M. P., Pasca, L., Geraci, M. A., et al. (2023). CBPT and Aggressive Behavior: A Single Case Study. Frontiers in Psychiatry, 14, Article 1155717. https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2023.1155717/full