تحلیل عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب با رویکرد ترکیبی تحلیل محتوا و DEMATEL فازی
الموضوعات :نگار جمشیدی 1 , مژده ربانی 2 , محمدرضا دهقانی اشکذری 3 , محمدتقی هنری 4
1 - دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 - استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 - استادیار، گروه مدیریت کسب و کار، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
4 - استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
الکلمات المفتاحية: زنجیره تأمین, استراتژی تاب آوری, استراتژی ناب, تحلیل محتوا, دیماتل فازی,
ملخص المقالة :
هدف: هدف از مطالعه حاضر تحلیل عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب است که با روش آمیخته کیفی- کمی انجام شده است. روش¬شناسی: در مرحله کیفی، استخراج مؤلفه¬های مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب با بکارگیری رویکرد تحلیل محتوای مقوله¬ای، مرور مطالعات گذشته و بکارگیری نرم افزار Maxqad و در بخش کمی، تجزیه و تحلیل¬ها به کمک تکنیک DEMATEL فازی صورت پذیرفت. یافتهها: حاصل فاز کیفی تحقیق، تعداد 16 مقوله اصلی در قالب عوامل مؤثر بر تاب آوری زنجیره تأمین ناب می¬باشد که این عوامل شانزده¬گانه وارد مرحله کیفی شدند. نتیجه¬گیری: تجزیه و تحلیل¬های حاصل از مرحله کیفی مطالعه نشان می¬دهد در بین 16 عامل نهایی شده، عامل نرخ و برنامه تولید دارای بالاترین تأثیر است و اهمیت بالایی در تاب آوری زنجیره تأمین ناب دارد. عامل بازار و مشتریان دارای بالاترین تأثیرپذیری و کمترین اهمیت در تاب آوری زنجیره تأمین ناب است. در واقع، این¬گونه عوامل با رفع سایر چالش¬های درون مدل، برطرف می¬شوند. از جنبه نقش در سیستم نیز عامل کنترل کیفیت جامع در رتبه نخست قرار گرفت و بیشترین نقش را در تاب آوری زنجیره تأمین ناب نسبت به سایر عوامل دارد.
1. اصغرپور، محمدجواد (1382). تصمیم¬گیری گروهی و نظریه بازی¬ها با نگرش تحقیق در عملیات. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
2. امیری، مقصود؛ حسینی دهشیری، سید جلال الدین؛ یوسفی هنومرور، احمد (1397). تعیین ترکیب بهینه استراتژی¬های زنجیره تأمین لارج با بهره¬گیری از تحلیل SWOT، تکنیک¬های تصمیم¬گیری چندمعیاره و تئوری بازی. فصلنامه مدیریت صنعتی، دوره 10، شماره 2، 221-246.
3. جعفرنژاد، احمد؛ صفری، حسین؛ محسنی، مریم (1394). تحلیل روابط میان اقدامات پارادایم های مدیریت زنجیره تأمین و معیارهای عملکردی با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری. چشم انداز مدیریت صنعتی، شماره 18، 9-31.
4. جعفرنژاد، احمد؛ محسنی، مریم (1394). ارائه چهارچوبی برای بهبود عملکرد زنجیره تأمین تاب آور. فصلنامه مدیریت زنجیره تأمین، سال هفدهم، شماره 48، 38-51.
5. جمالی، غلامرضا؛ کریمی اصل، الهام (1397). ارزیابی استراتژی های رقابتی مدیریت زنجیره تأمین لارج مبتنی بر تحلیل شکاف در صنعت سیمان. مدیریت تولید و عملیات، دوره 9، پیاپی 16، شماره 1، 29-54.
6. جمالی، غلامرضا؛ هاشمی، مهدی (1390). سنجش روابط بین عوامل مؤثر بر ریسک پروژهای فناوری اطلاعات اطلاعات در بانک ملت استان بوشهر با استفاده از تکنیک دیماتل فازی. مدیریت فناوری و اطلاعات، دوره 3، شماره 9، 21-40.
7. حاجیان حیدری، مجتبی؛ میرزاعلیان، مائده (1401). شناسایی و رتبهبندی معیارهای ارزیابی تابآوری تامینکنندگان در صنعت سنگ طبیعی ساختمان. فصلنامه مطالعات مدیریت صنعتی دانشگاه علامه طباطبائی، سال بیستم، شماره 65، 113-142.
8. خنیفر، حسین؛ مسلمی، ناهید (1396). اصول و مبانی روش¬های پژوهش کیفی (رویکردی نو و کاربردی). تهران: انتشارات نگاه دانش.
9. سارانی، مهرداد؛ باستان، مهدی؛ سلیمی، بهناز (1401). ارزیابی عملکرد بخش اورژانس بیمارستان: رویکردی یکپارچه مبتنی بر مهندسی تابآوری و مدیریت ناب. چشم انداز مدیریت صنعتی، سال یازدهم، شماره 47، 9-37.
10. سالاری، آناهیتا؛ فارسیجانی، حسن؛ حمیدی زاده، محمدرضا؛ دری نوکورانی، بهروز (1393). اولويت¬بندي عوامل توليد ناب با رويکرد ساختاري تفسيري؛ مورد مطالعه: زنجيره تأمين صنعت خودرو. پژوهش های مدیریت در ایران، دوره 8، شماره 2، 107-126.
11. شفیعی نیک آبادی، محسن؛ همتی، مریم؛ خلقی، ایمان (1393). ارزیابی و انتخاب تأمین¬کننده با لحاظ شاخص¬های قابلیت¬های رقابتی. چشم انداز مدیریت صنعتی، شماره 13، 143- 161.
12. صادق عمل نیک، محسن؛ انصاری¬نژاد، ایوب؛ انصاری¬نژاد صمد؛ میری نرگسی، سینا (1389). یافتن روابط علی و معلولی و رتبه بندی عوامل بحرانی موفقیت و شکست پروژه های پیاده¬سازی سیستم¬های اطلاعاتی به کمک ترکیب روش¬های ANP و DEMATEL فازی گروهی. نشریه تخصصی مهندسی صنایع، دوره 44، شماره 2، 195-212.
13. صدیق پور، عبدالرضا؛ زندیه، مصطفی؛ عالم تبریز، اکبر؛ دری نوکورانی، بهروز (1397). طراحی و تبیین مدل زنجیره تأمین تاب آور در صنعت داروسازی ایران. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، سال شانزدهم، شماره 51، 55-106.
14. Alemsan, N., & Tortorella, G.L. (2022). Lean and Resilience in Healthcare Supply Chain: A Mediation Analysis. IFAC-Papers OnLine, Volume 55, Issue 10, 436-441.
15. Carvalho, H., Naghshineh, B., Govindan, K., & Cruz-Machado, V. (2022). The resilience of on-time delivery to capacity and material shortages: An empirical investigation in the automotive supply chain. Computers & Industrial Engineering; Volume 171, 108375.
16. Chang,B., Chang, C-W., & Wu,-.H. (2011). Fuzzy DEMATEL method for developing supplier selection criteria. Expert Systems with Applications 38, 1850–1858.
17. Chowdhury, Md M.H., & Quaddus, M.. (2017). Supply chain resilience: conceptualization and scale development using dynamic capability theory. International Journal of Production Economics, 188, 185–204.
18. Dey, Sh. (2022). Surviving Major Disruptions: Building Supply Chain Resilience and Visibility through Rapid Information Flow and Real-Time Insights at the “edge”. Sustainable Manufacturing and Service Economics (SMSE 100008), 1-28.
19. Jassbi,J., Mohamadnejad,F., & Nasrollahzadeh, H. (2011). A Fuzzy DEMATEL framework for modeling cause and effect relationships of strategy map. Expert Systems with Applications 38, 5967–5973.
20. Liou, J., Yen, L. & Tzeng, G-H. (2008). Building an effective safety management system for airlines. Journal of Air Transport Management, 14, 20–26.
21. López, C., & Ruiz-Benítez, R. (2020). Multilayer analysis of supply chain strategies’ impact on sustainability. Journal of Purchasing and Supply Management, Volume 26, Issue 2, 1-46.
22. Lopes Pimenta, M., Cezarino, L., Piato, E., Heleno, C., Silva, P., Garcia Oliveira, B., & Liboni, L. (2022). Supply chain resilience in a Covid-19 scenario: Mapping capabilities in a systemic framework. Sustainable Production and Consumption, Volume 29, 649-656.
23. Iyer, K.N.S., Srivastava, P., & Srinivasan, M. (2019). Performance Implications of Lean in Supply Chains: Exploring the Role of Learning Orientation and Relational Resources. International Journal of Production Economics, Volume 216, 1-36.
24. Mensah, P., & Merkuryev, Y. (2014). Developing a resilient supply chain. Procedia - Social and Behavioral Sciences 110, 309 – 319.
25. Mohammed, A., Harris, I., Soroka, A., & Nujoom, R. (2019). A hybrid MCDM-fuzzy multi-objective programming approach for a G-resilient supply chain network design. Computers & Industrial Engineering 127, 297-312.
26. Munien, I., & Telukdarie, A. (2021). COVID-19 supply chain resilience modelling for the dairy industry. Procedia Computer Science 180, 591–599.
27. Passarelli, M., Bongiorno, G., Beraldi, P., Musmanno, R., & Filice, L. (2023). Supply chain management in case of producer disruption between external (instable) forces and effective models. Procedia Computer Science, Volume 217, 1305-1315.
28. Quan, Z. , HuangWeila, I. & Zhang, Y. (2011). Identifying Critical Success Factors in Emergency Management Using a Fuzzy DEMATEL Method. Safety Science, 243–252.
29. Rahman, T., Kumar Paul, S., Shukla, N., Agarwal, R., & Taghikhah, F. (2022). Supply chain resilience initiatives and strategies: A systematic review. Computers & Industrial Engineering, Volume 170, 108317.
30. Rajesh, R. (2019). A fuzzy approach to analyzing the level of resilience in manufacturing supply chains. Sustainable Production and Consumption,18, 224-236.
31. Rathore, H., Jakhar, S.K., Bhattacharya, A., & Madhumitha, E. (2018). Examining the mediating role of innovative capabilities in the interplay between lean processes and sustainable performance. International Journal of Production Economics xxx, 1–12.
32. Reyes, F. , Reyes, N. , Candia-Véjar, A. & Bardeen, M. (2011). The optimization of Success Probability for Software Projects Using Genetic Algorithms. The Journal of Systems and Software: 775–785.
33. Rocío, R. B., Cristina, L., & Juan, C. R. (2018). The lean and resilient management of the supply chain and its impact on performance. International Journal of Production Economics, Volume 203, 190-202.
34. Ruiz-Benitez, R.; López, Cristina.; & Real, J.C. (2017). Environmental benefits of lean, green and resilient supply chain management: the case of the aerospace sector. Journal of Cleaner Production, , 1-51, doi: 10.1016/j.jclepro.2017.07.201.
35. Saddikutti, V., Gudavalleti, P.K., & Pal Singh, M. (2022). Lean and Legacy supply chains for coordinated demand driven production to handle disruptions. IFAC-Papers OnLine, Volume 55, Issue 10, 2846-2851.