طراحی نظام جامعهپذیری سازمانی: مطالعه موردی شرکت برق منطقهای فارس
الموضوعات : الگوهای تدوین برنامه های توسعه فردیعلیرضا خوش بین 1 , حبیب اله رعنایی 2 , عباس عباسی 3
1 - کارشناس ارشد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 - دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 - دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
الکلمات المفتاحية: جامعهپذیری سازمانی, جامعهپذیری افراد تازهوارد, فرایند جامعهپذیری سازمانی, تاکتیکهای جامعهپذیری سازمانی.,
ملخص المقالة :
هدف از انجام این پژوهش طراحی نظام مطلوب جامعهپذیری سازمانی با رویکرد سیستمی و ارزیابی شرکت برق منطقهای فارس بر اساس آن و ارائه راهکار و پیشنهادهای کاربردی بوده است. این تحقیق از حیث هدف کاربردی و از حیث روش تحقیق، مطالعه موردی است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۷۷ نفر از افراد تازهواردی است که در طی سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸ استخدامشدهاند. جهت گردآوری دادهها از پرسشنامههای استاندارد، مصاحبه و بررسی اسناد و مدارک استفادهشده است. تجزیهوتحلیل دادههای جمعآوریشده با استفاده از فنون تحلیل محتوای متنی، آمار توصیفی (میانگین، انحراف از معیار، کجی و کشیدگی) و آمار استنباطی (آزمون تی تک نمونهای) انجام شد. نتایج طراحی مدل پژوهش حاکی از آن بود که نظام مطلوب جامعهپذیری سازمانی شامل ابعاد ششگانه از جمله عوامل زمینهای مؤثر، فرایند، محتوا، تاکتیکها، عاملین و پیامدهای جامعهپذیری سازمانی است. همچنین نتایج ارزیابی نظام مذکور در شرکت برق منطقهای فارس، نشاندهنده وضعیت نامطلوب عوامل زمینهای مؤثر مثل ویژگیهای شغل و ماشینی بودن ساختار سازمانی، وضعیت نامطلوب در فرایند جامعهپذیری سازمانی مثل مرحلهی قبل از ورود، وضعیت مطلوب محتوای جامعهپذیری سازمانی (بهاستثنای چشمانداز آینده شغلی)، وضعیت ترکیبی تاکتیکهای جامعهپذیری سازمانی، عدم حضور بازنشستگان در فرایند جامعهپذیری سازمانی و وضعیت مطلوب پیامدهای جامعهپذیری سازمانی بود. در نهایت نیز پیشنهادهای پژوهشی و کاربردی ارائه شد.
1. Yang J-T. Effect of newcomer socialisation on organisational commitment, job satisfaction, and turnover intention in the hotel industry. The Service Industries Journal. 2008;28(4):429–43.
2. Lapointe É, Vandenberghe C, Boudrias JS. Organizational socialization tactics and newcomer adjustment: The mediating role of role clarity and affect‐based trust relationships. Journal of occupational and organizational psychology. 2014;87(3):599–624.
3. Po HY, Ting IWK, Nawanir G, Osman AA, Fauzi MA. The role of organizational socialization and job autonomy on teachers job performance with organizational citizenship behaviour as a mediator. Discover Education. 2026.
4. Taormina RJ. Helping shy employees with career success: The impact of organizational socialization. Psychological thought. 2019;12(1):41–62.
5. Alsudays S. Innovating to lead: impact of organizational socialization on work behavior in fintech companies mediated by organization-based self-esteem. BMC psychology. 2026.
6. Nasr MI, El Akremi A, Coyle‐Shapiro JAM. Synergy or substitution? The interactive effects of insiders' fairness and support and organizational socialization tactics on newcomer role clarity and social integration. Journal of Organizational Behavior. 2019;40(6):758–78.
7. Morton ST. Socialization-related learning, job satisfaction, and commitment for new employees in a federal agency: Virginia Polytechnic Institute and State University; 1993.
8. Soares S, Rodrigues N, Rebelo T. Unwrapping the influence of proactive personality on job satisfaction during organizational socialization: Examining the intervening effects of newcomers’ perceptions of person–environment fit. Psychological Studies. 2025;70(1):136–47.
9. Allen TD, McManus SE, Russell JE. Newcomer socialization and stress: Formal peer relationships as a source of support. Journal of Vocational Behavior. 1999;54(3):453–70.
10. Chatman JA, editor Matching people and organizations: Selection and socialization in public accounting firms. Academy of Management proceedings; 1989: Academy of Management Briarcliff Manor, NY 10510.
11. Wanous JP, Reichers AE, Malik SD. Organizational socialization and group development: Toward an integrative perspective. Academy of management review. 1984;9(4):670–83.
12. Bai Y, Zhou J. Coworker support, work–family conflict, job satisfaction, and turnover intention: female employees in post-organizational socialization. Frontiers in Psychology. 2025;16:1472977.
13. Jones GR. Socialization tactics, self-efficacy, and newcomers' adjustments to organizations. Academy of Management journal. 1986;29(2):262–79.
14. Simsek E. Tactics, dimensions, outcomes, context, and stages of organizational socialization. Global Journal of Sociology: Current Issues. 2024;14:67–84.
15. Bauer TN, Green SG. Effect of newcomer involvement in work-related activities: a longitudinal study of socialization. Journal of applied psychology. 1994;79(2):211.
16. Taajobi M, Mohammadi P, Ahmadi M. Investigating the relationship between Talent Management and Organizational Socialization with Psychological Capital (Case study: Saqez primary school teachers)(Case study: Saqez primary school teachers). Sociology of Education. 2023;9(1):181–90.
17. Dean RA. Reality shock: The link between socialisation and organisational commitment. Journal of Management Development. 1983;2(3):55–65.
18. Feldman DC. A practical program for employee socialization. Organizational Dynamics. 1976.
19. Van Maanen J. People processing: Strategies of organizational socialization. Organizational dynamics. 1978;7(1):19–36.
20. Van Maanen J. Toward a theory of organizational socialization. 1977.
21. Louis MR, Posner BZ, Powell GN. The availability and helpfulness of socialization practices. Personnel psychology. 1983;36(4):857–66.
22. Ashforth BE, Saks AM, Lee RT. Socialization and newcomer adjustment: The role of organizational context. Human relations. 1998;51(7):897–926.
23. Anderson N, Thomas HD. Work group socialization. Handbook of work group psychology. 1996;423:450.
24. Ostroff C, Kozlowski SW. Organizational socialization as a learning process: The role of information acquisition. Personnel psychology. 1992;45(4):849–74.
25. Gencer M, Tok TN, Ordu A. The Effect of Power Base Games on Organizational Silence and Organizational Socialization. Universal Journal of Educational Research. 2018;6(7):1407–23.
26. Nishanthi HM, Kailasapathy P. Employee commitment: The role of organizational socialization and protean career orientation. South Asian Journal of Human Resources Management. 2018;5(1):1–27.
27. Chao GT, O'Leary-Kelly AM, Wolf S, Klein HJ, Gardner PD. Organizational socialization: Its content and consequences. Journal of Applied psychology. 1994;79(5):730.
28. Mojallal MA, Asadzadeh S. Evaluation of Employee’s E-literacy and its Impact on their Sociability and Transformability (Case Study: Maragheh Education Department). Quarterly Journal of Public Organzations Management. 2019;7(4):118–34.
29. Valk R. Social integration of organizational newcomers: Socialization tactics and emotional stability in relation to access to resources and social integration. 2018.
30. DeBode JD, Mossholder KW, Walker AG. Fulfilling employees’ psychological contracts: organizational socialization’s role. Leadership & Organization Development Journal. 2017;38(1):42–55.
31. Kashani M, Jafari P, Mohammad Davoudi AH. Presenting the organizational socialization model of education administrative staff With the approach of the general policies of the administrative system. Quarterly Journal of The Macro and Strategic Policies. 2023;11(44):881–911.
32. Farajzadeh P, Rahimi G, Farhad N, Yahya D. Designing a model for organizational socialization of employees in Iran's healthcare system. 2023.
33. Dargahi H, Anbari M, Biglar M. Association between organizational socialization and organizational citizenship behavior among Tehran University of Medical Sciences Senate staff members, Tehran, Iran. 2023.
34. Cai D, Li Z, Xu L, Fan L, Wen S, Li F, et al. Sustaining newcomers' career adaptability: The roles of socialization tactics, job embeddedness and career variety. Journal of Occupational and Organizational Psychology. 2023;96(2):264–86.