بررسی معرفت عقلی در اندیشه و کلام ملاصدرا
الموضوعات : کلام اسلامی
شهرزاد مرادی
1
,
روح‌اللّه دارائي
2
,
محمد صافحیان
3
1 - دانشجوی دکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران
2 - استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 - استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: معرفت, شهود, تعقل, فلسفه, ملاصدرا.,
ملخص المقالة :
«معرفت» شناسی (یا شناخت‌شناسی)، دانش و فنی است که به مطالعه شناخت، امکان، شیوه‌ها، ابزار، منابع و منافع و دیگر مباحث مربوط به آن و یا به بررسی شاخه‌های مختلف دانش بشری پس از تولد و رشدشان، و با هویت جمعی و تاریخی‌شان، می‌پردازد. معرفت‌شناسی امروزه به صورت یک دانش مستقلی می‌باشد که تعاریف مختلفی برای آن ارائه شده است. شهود عقلي يكي از رويكردهاي ملاصدرا در مسأله ي ادراك عقلي است. او با تأثيرپذيري از ديدگاه سهروردي در ادراك، تعقل را بر مبناي مشاهده ي حقايق عقليه، تبيين مي كند. اين نحوه از ادراك در پرتو اشتداد وجودي نفس محقق مي شود. آنچه مورد مشاهده قرار مي گيرد، مثل نوريه يا عقل فعال است. مشاهده ي عقل فعال گاهي به نحو مستقيم است و زماني به نحو انعكاسي. در این راستا، برای نیل به مقصود، دیدگاه صدرالمتألهين شيرازي را مورد بررسی قرار خواهیم داد تا دریابیم که ایشان، از چه طرقی با كشاندن شهود به عرصة فلسفةتعقلي و بحثي توانستند به حل بسياري ازمعضلات لاينحل فكري و معرفتي دست می یابد.
ابن عربی، محی الدین (1379)، حجاب هستی (چهار رساله الهی) ترجمه، گل بابا سعیدی، تهران، شفیعی.
انصاری، عبدالله (1373) شرح منازل السائرین، نگارش، علی شیروانی، تهران، الزهرا.
بابایی، علی،(1387)، ترجمه شواهد، (با حواشی ملاهادی سبزواری)، چاپ اول، تهران، نشر مولی.
بقلی شیرازی، روزبهان، (1351)، رساله القدس و رساله غلطات السالکین، به تصحیح، جواد نوربخش، تهران، طهوری.
حسن زاده آملی، حسن،(1404)، دروس اتحاد عاقل به معقول، تهران، نشر حکمت، 1404، ص 160.
رادفر، ابوالقاسم، (1368)، فرهنگ بلاغی ادبی، تهران، اطلاعات.
سمنانی، علاءالدوله، (1369)، مصنفات فارسی، به اهتمام، نجیب مایل هروی، تهران، علمی و فرهنگی.
صاحب الزمانی، ناصرالدین، (1351)، خط سوم، تهران، مطبوعاتی عطایی.
عطار، فریدالدین، (1381)، تذکره الاولیاء، مطابق با نسخه نیکلسون، مقدمه، غنی قزوینی، تهران، پیمان.
قشیری، عبدالکریم، (1367)، ترجمه رساله قشیریه، تصحیح، بدیع الزمان فروزانفر، تهران، علمی فرهنگی.
کاشانی، محمدرضا، (1376)، معرفت شناسی معرفت، تهران، نشر نی.
کاکایی، عبدالجبار-احمدی سعدی،حسین، ( 1387)، تهران، علمی فرهنگی.
مستملی بخاری، اسماعیل بن محمد، (1363)، شرح تعرف لمذهب التصوف، با مقدمه و تصحیح، محمد روشن، تهران، اساطیر.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1387)، مفاتیح الغیب، با مقدمه، علی عابدی شاهرودی، تهران، مولی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1384)، شرح اصول کافی ، مترجم: محمد خواجوی ، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1428)، فلسفه المبدا و المعاد، مترجم: محمد خواجوی، موسسه التاریخ العربی؛ نرم افزار ملاصدرا، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1340)، سه اصل ، تهران، دانشگاه تهران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1981)، اًلْحِکمَةُ الْمُتَعالیة فِی الْاَسْفارِ العَقلیّة الاَربَعَة، دار احیاء التراث. لبنان.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1382)، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه، تصحیح: سید مصطفی محقق داماد ، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
نسفی، عزیزالدین، (1379)، انسان الکامل، مقدمه، ضیاءالدین دهشیری، تهران، طهوری.
هجویری، علی بن عثمان، (1383)، کشف المحجوب، تصحیح، محمود عابدی، تهران، سروش.
همدانی، عین القضات، (1377)، تمهیدات، مقدمه و تصحیح، عفیف عسیران، تهران، منوچهری.