جایگاه معرفت¬شناختی فرونسیس و اهمیت آن در فلسفۀ اخلاق ارسطو
الموضوعات : اندیشههای حکمی و فلسفی ایران باستانعلی ناظمی اردکانی 1 , رضا داوری اردکانی 2 , مالک حسینی 3
1 - دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات
2 - دانشگاه تهران
3 - دانشگاه علوم و تحقیقات
الکلمات المفتاحية: فرونسیس حکمت عملی سوفیا حکمت نظری معرفت عملی ـ اخلاقی,
ملخص المقالة :
فرونسیس یا حکمت عملی یکی از فضايل عقلي است که ارسطو آن را به استعداد عمل کردن پیوسته با تفکر درست در اموری که برای آدمی نیک یا بد هستند، تعریف کرده است. عمل حاصل از این استعداد یا عمل فرونتیک، حاصل نحوه يي از اندیشیدن فلسفی است که در عین نظر به مبادی و اصول ثابت، به مدینه (پولیس) بمثابه بستر شکلگیری اعمال، به امور کرانمند و جزئی و متغیر بمثابه متعلقات شناخت و به انسان بمثابه عاملی مختار، نظر دارد. قاعدهنامندی فرونسیس و در عین حال موجه بودنش، راهکاری است تا به قواعد سخت و ثابت علمی بمثابه تنها روش موجه شناخت، تن ندهیم. ارسطو در واقع، با تمایز بخشیدن روشمند بین سوفیا یا حکمت نظری و فرونسیس، استقلال و تحویلناپذیری معرفت عملی ـ اخلاقی دربارة آنچه درست است را پایه گذاری كرده است؛ تأمل-ورزی عملی را نمیتوان به براهین منطقی فروکاست. در فلسفۀ اخلاق ارسطو، معرفت عرضی، بمثابه معرفتی ناظر به امور کرانمند و جزئی و ممکن و متغیر، تکمله يي بر معرفت ذاتی بمثابه معرفتی ناظر بر امور ازلی و کلی و مبادی نخستین و ثابت واقع میشود. سوفیا و فرونسیس تنها در صورتی که بمثابه دو روی یک سکه باشند نیکبختی را در پی خواهند داشت.
ارسطو (۱۳۸۹ الف) اخلاق نیکوماخوس، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.
ارسطو (۱۳۸۹ب) متافیزیک، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۵) اخلاق در عصر مدرن، تهران: سخن.
راینر، هـ . (۱۳۹۴) «اتس»، فرهنگ¬نامه تاریخی مفاهیم فلسفه، جلد سوم: فلسفه اخلاق، زيرنظر محمدرضا بهشتی و بهمن پازوکی، تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
ریتر، ی. (۱۳۹۴) «اخلاق»، فرهنگ¬نامه تاریخی مفاهیم فلسفه، جلد سوم: فلسفه اخلاق، زيرنظر محمدرضا بهشتی و بهمن پازوکی، تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
فونکه، گ. (۱۳۹۴) «اتس»، فرهنگ¬نامة تاریخی مفاهیم فلسفه، جلد سوم: فلسفه اخلاق، زيرنظر محمدرضا بهشتی و بهمن پازوکی، تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
قوام صفری، مهدی (۱۳۹۲) «نوس: دانش عملی برهان¬ناپذیر و ملکة معرفتی ارسطو»، نشریه فلسفه، شماره ۲، ص46ـ 29.
كريستوا، ژوليا (1396) هانا آرنت؛ زندگي روايت است، ترجمة مهرداد پارسا، تهران: نشر شوند.
کمالی، سید مجید (۱۳۹۶) تفسیر پدیدارشناسانه هایدگر از اخلاق نیکوماخوس؛ مطالعه انتقادی، پایاننامه دکترا، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
Aristotle (2009). Nicomachean ethics (D. Ross, Trans.). Oxford: Oxford University Press.
Curnow, T. (2011). Sophia and Phronesis: Past, present, and future. Journal of Research in Human Development, 8, 95-108.
Long, C. P. (2002). The ontological reappropriation of phronesis. Journal of Continental Philosophy Review, 35, 35-60.
Surprenant, C. W. (2012). Politics and practical wisdom: Rethinking Aristotle’s account of phronesis. Topoi: An International of Review of Philosophy. 31, 221-227.