آموزش منطق از نظر پیتر گیچ
محمد نیک سرشت
1
(
دانشجوی دکتری فلسفه دین دانشگاه علامه طباطبایی، کارشناسی ارشد منطق دانشگاه علامه طباطبایی
)
کلید واژه: آموزش منطق, پیتر گیچ, یادگیری, منطق,
چکیده مقاله :
این مقاله به بررسی امکان آموزش منطق و نسبت آن با ساختار ذاتی تفکر انسانی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که اگر قواعد منطقی شرط امکان اندیشیدن‌اند، چگونه می‌توان منطق را آموزش داد. مقاله با تحلیل دیدگاه ویتگنشتاین درباره ناممکن بودن اندیشیدنِ غیرمنطقی آغاز می‌شود و سپس با توجه به مسئله خطا، مغالطه و تناقض در تفکر انسانی، ضرورت آموزش منطق را بررسی می‌کند. در ادامه، نظریه پیتر گیچ درباره تمایز میان «منطق عملی» و «منطق نظری» محور تحلیل قرار می‌گیرد. از دیدگاه گیچ، انسان‌ها به‌طور طبیعی از نوعی منطق عملی برخوردارند، اما این توانایی برای تشخیص تناقضات پنهان و پرهیز از خطاهای پیچیده کافی نیست. بنابراین، منطق نظری به‌منزله ابزاری برای اصلاح و تکمیل منطق عملی ضرورت می‌یابد. مقاله همچنین نشان می‌دهد که یادگیری خود دارای ساختاری منطقی و خوداصلاح‌گر است و آموزش منطق بخشی اساسی از تربیت عقلانی انسان به شمار می‌آید. افزون بر این، تبیین می‌شود که آموزش منطق می‌تواند توانایی استدلال انتقادی، ارزیابی اعتبار گزاره‌ها و تشخیص پیش‌فرض‌های پنهان را در فرایند فهم و داوری تقویت کند و از این رهگذر نقش مهمی در ارتقای گفت‌وگوی عقلانی و پژوهش علمی ایفا نماید. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که آموزش منطق نه صرفاً انتقال قواعد صوری، بلکه پرورش توانایی نقد، انسجام فکری و مسئولیت عقلانی در برابر اندیشه و زبان است.
چکیده انگلیسی :
This article examines the possibility of teaching logic and its relation to the innate structure of human thought. The central question of the study is how logic can be taught if logical rules constitute the condition for the possibility of thinking itself. The discussion begins with an analysis of Wittgenstein’s view concerning the impossibility of thinking illogically and then investigates the necessity of logical education in light of error, fallacy, and contradiction in human reasoning. The article subsequently focuses on Peter Geach’s distinction between “practical logic” and “theoretical logic.” According to Geach, human beings naturally possess a form of practical logic; however, this capacity is insufficient for identifying hidden contradictions and avoiding complex errors. Therefore, theoretical logic becomes necessary as a means of correcting and completing practical logic. The article also argues that learning itself has a logical and self-corrective structure and that the teaching of logic is an essential component of rational education. Moreover, it explains that logical education can strengthen critical reasoning, the evaluation of the validity of propositions, and the identification of hidden assumptions in processes of understanding and judgment, thereby contributing significantly to rational dialogue and scientific inquiry. Ultimately, the article concludes that teaching logic is not merely the transmission of formal rules but the cultivation of critical capacity, intellectual coherence, and rational responsibility toward thought and language
منابع 1- پوپر، کارل.(1370). منطق اکتشافات علمی. ترجمه سیدحسین کمالی. چاپ چهارم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
2- لوی-برول، لوسین.(1399). کارکردهای ذهنی در جوامع عقب مانده. ترجمه یدالله موقن. چاپ چهارم. تهران: انتشارات هرمس.
3- ویتگنشتاین،لودویگ. (1398). رساله منطقی-فلسفی. ترجمه مالک حسینی. چاپ دوم. تهران: نشر کرگدن.
4- Geach, P. T. (1979)."On teaching logic". Philosophy, 54(207), p5–17.
5- Geach, P. T.(1991)."logic". in Lewis,A. Harry.(Ed.). Peter Geach: Philosophical Encounters. (p99-104). Springer Dordrecht.
6- Murnion, W. E. (1987)."The logic of learning". Philosophy Research Archives, 12, p 267–290.