مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش و فناوری محیط زیست 2676-3060 11 19 2026 5 23 A Comprehensive Review of Modern Methods for Combating Desertification: Introducing Smart Desertification Control as the Most Effective Approach مروری جامع بر روش‌های نوین مقابله با بیابان‌زایی: معرفی بیابان‌زدایی هوشمند به‌عنوان مؤثرترین روش 19 31 fa حمزه سعیدیان تربیت مدرس کهزاد حیدری علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان محمود نجفی¬زیلایی دانشگاه تهران سعید مهرجو دانشگاه تهران مهدي محمدي مقدم Azad University 2024 5 13 <p style="text-align: justify;">This study introduces desertification as one of the most serious environmental challenges in Iran and worldwide, arising from the fragility of arid and semi-arid ecosystems and the pressures resulting from human activities. It causes soil erosion, reduced fertility, declining groundwater levels, loss of vegetation, and increased dust events, with far-reaching socioeconomic consequences including unemployment, poverty, migration, and reduced food security. Desertification is not driven solely by climatic factors; geological structure, water and soil quality, and inappropriate human interventions also intensify it. Population growth and rising demand for food and natural resources increase pressure on land and accelerate degradation, while climate change further aggravates these conditions. This study aimed to investigate and analyze various methods for combating desertification in Iran and worldwide and identified 21 effective approaches. The findings show that integrating traditional methods with modern approaches—particularly “smart desertification control”—can provide the most effective strategy. Technologies such as drones and robots offer substantial potential for monitoring, mapping, seed sowing, vegetation restoration, and management of affected areas. They improve operational accuracy and speed, enable access to difficult areas, and support targeted conservation programs. The study ultimately emphasizes that water and soil conservation in desert areas is of particular importance. Scientific and precise implementation of modern and traditional methods, tailored to the characteristics of each region, can slow desertification and help restore the natural value of these lands.</p> <p style="text-align: justify;">در این پژوهش، بیابان&zwnj;زایی به&zwnj;عنوان یکی از مهم&zwnj;ترین معضلات محیط زیستی ایران و جهان معرفی می&zwnj;شود که براثر شکنندگی اکوسیستم&zwnj;های خشک و نیمه&zwnj;خشک و فشار فعالیت&zwnj;های انسانی پدید می&zwnj;آید. این پدیده به فرسایش خاک، کاهش حاصلخیزی، افت سطح آب&zwnj;های زیرزمینی، نابودی پوشش گیاهی و افزایش گردوغبار منجر میشود و پیامدهای گسترده اقتصادی–اجتماعی مانند بیکاری، فقر، مهاجرت و کاهش امنیت غذایی درپی دارد. بیابان&zwnj;زایی تنها به عوامل اقلیمی محدود نیست و ساختار زمین&zwnj;شناسی، کیفیت آب و خاک و دخالت نادرست انسان نیز در تشدید آن نقش دارند. با افزایش جمعیت و نیاز روزافزون به مواد غذایی و منابع طبیعی، فشار بر اراضی بیشتر شده و تخریب آن&zwnj;ها شدت می&zwnj;گیرد؛ درحالی&zwnj;که تغییرات اقلیمی نیز وضعیت را بدتر می&zwnj;کند. این تحقیق با هدف بررسی و تحلیل روش&zwnj;های مختلف مقابله با بیابان&zwnj;زایی در ایران و جهان انجام شده و ۲۱ روش مؤثر شناسایی شده است. نتیجه پژوهش نشان داد که ترکیب روش&zwnj;های سنتی با رویکردهای نوین، به&zwnj;ویژه «بیابان&zwnj;زدایی هوشمند»، می&zwnj;تواند کارآمدترین راهکار باشد. استفاده از فناوری&zwnj;هایی مانند پهپادها و روبات&zwnj;ها برای پایش، نقشه&zwnj;برداری، بذرپاشی، بازسازی پوشش گیاهی و مدیریت مناطق آسیب&zwnj;دیده، ظرفیت بالایی برای کنترل پیشروی بیابان دارد. این فناوری&zwnj;ها ضمن افزایش دقت و سرعت عملیات، امکان دسترسی به مناطق دشوار و اجرای برنامه&zwnj;های حفاظتی هدفمند را فراهم می&zwnj;کنند. در نهایت، تحقیق تأکید می&zwnj;کند که حفظ آب و خاک در مناطق بیابانی از اهمیت ویژه&zwnj;ای برخوردار است و اجرای علمی و دقیق روش&zwnj;های نوین و سنتی، متناسب با ویژگی&zwnj;های هر منطقه، می&zwnj;تواند به کاهش سرعت بیابان&zwnj;زایی و بازگرداندن ارزش طبیعی این اراضی کمک کند.</p>

http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/52094