استخراج و گسترش قواعد فقه اللّغة از زبان فارسی
الموضوعات :حسین شهریاری 1 , محمد مصطفی یکتایی 2
1 -
2 -
الکلمات المفتاحية: استقرای ادبی, قول لغوی, فرهنگ عرب, تعارضنمایی قول لغویان, علوم میانرشتهای ادبیات عرب و قرآن و حدیث,
ملخص المقالة :
دانش فقه اللّغة علمی است که با دنبال کردن گزارههای کلّی در دنیای واژگان، در صدد ارائه قواعد کشف معنای کلمات و تحلیل این معناست. حجّت الاسلام حسین شهریاری در مصاحبه حاضر ضمن توجّه ویژه به این مأموریت، برخی از زمینههای پژوهشی این دانش را مطرح کرده است. سؤال اصلی مصاحبه آن است که برای گسترش پژوهش در زمینه دانش فقه اللّغة چه زمینههایی را نیاز پژوهشی میدانید؟ او در پاسخ، به ضرورت تنقیح کبریات دانش فقه اللّغة پرداخته است. وی مراجعه به قول لغوی و استقرا را دو روش عمده برای کشف معنای واژگان میداند. با این حال، معتقد است اگر چنانچه محدودیتهای هر روش، مورد توجّه قرار نگیرد، فرآیند فهم معنای واژگان دچار خطا خواهد شد. از این رو محدودیتها و موانع هر یک را مورد توجّه قرار داده است. وی معتقد است با توجه به فرازبانی بودن قواعد زبانی، اهالی هر زبان از دل توجّه به قواعد زبانی و استخراج ارتکازات زبان مادری خود، میتوانند کبریات فقه اللّغوی را استخراج کرده و از آنها در مسیر فهم واژگان قرآن و حدیث بهره گیرند. او در ادامه، چندین محور پژوهشی دیگر را نیز به عنوان اولویتهای پژوهشی دانش فقه اللّغة مطرح کرد، از جمله: استخراج اطّلاعات مختلف از فرهنگهای لغت، مطالعه تطبیقی درباره روش تبیین واژگان در لغتنامههای عربی با فرهنگنامههای انگلیسی و رابطه اصول نحو با لغت. ویژگی محوری این مصاحبه، توجّه ویژه به روش استقراست؛ یک روش پُرنتیجه که مورد غفلت واقع شده است. برای این روش پُرسود مراجعه به منابع تاریخ اجتماعی مثل نرمافزار «تراث» و مشابهات آن، متون حدیثی و متون تاریخی ضروری است. همچنین تسلّط بالا بر زبان عربی، آشنایی با فرهنگ عرب و بلد بودن زبان شعر عربی از جمله پیشنیازهای این کار است.