امنیت زیست محیطی و همکاری وصلح در خلیج فارس
الموضوعات : علوم سیاسی
فاطمه زارع پیرحاجی
1
,
جلال دهقانی فیروزآبادی
2
,
محمد یوسفی جویباری
3
1 - گروه غلوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 - گروه علوم سیاسی روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
الکلمات المفتاحية: امنیت زیستمحیطی, امنیتی کردن, امنیت منطقه ای, تهدیدات زیست محیطی خلیجفارس, مکتب کپنهاک,
ملخص المقالة :
حفاظت از محیطزیست مستلزم حفظ صلح منطقهای اسـت در دهه های اخیر با پدیداری بحران های نوین زیست محیطی درخلیج فارس مانند تغییر اقلیم، تنشهای آبی و توسعه ناپایدار چالش های اساسی برای امنیت انسانی ایجاد کرده است. این پژوهش درپی پاسخ این پرسش که امنیت زیست محیطی چگونه می تواند بر گفتمان همکاری منطقهای برای رسیدن به صلح پایدار در خلیجفارس تاثیر بگذارد.در پاسخ، این فرضیه مطرح می شودکه امنیتی سازی در خصوص بحران های زیست محیطی می تواند راهبردی برای رسیدن به صلح پایدار در محیط پر تنش خلیج فارس که مناقشات مرزی و جدالهای امنیتی رویکرد فراگیر است،گردد.نوشتار حاضر این نوع تعامل را در برابر تهدیدهای امنیتی نوین را مشمول همکاری منطقهای و بینالمللی و رسیدن به صلح پایدار دانسته و راهکارهای آن را در دیدگاه امنیت زیستمحیطی بررسی میکند.روش پژوهش تحلیلی-تبیینی است و به عنوان هدف، تلاش می شود تا به رابطه همبستگی بین امنیت زیست محیطی و همکاری وصلح درخلیج فارس توجه شود، نتیجه کلی مقاله نیز نشان میدهد که گفتمان سازی در امنیتی کردن تهدیدهات زیستمحیطی میتواند سطح همکاری دولتهای منطقه از راههای دوجانبه و چندجانبه برای مقابله با تهدیدهای فزایند وحفاظت از محیطزیست و بهره برادری پایدار از منابع طبیعی را بهبود بخشد.
منابع و ماخذ
ابراهیمی، نبیالله (1386). تأملی بر مبانی و فرهنگ مکتب کپنهاگ. فصلنامه سیاست خارجی، 21(82)، 439-458.
اتوتایل، ژئاروید، سیمون دالبی، پاول روتلج (1380). اندیشههای ژئوپلتیک در قرن بیستم. (مترجم: محمدرضا حافظنیا، هاشم نصیری). تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه.
اسپوزیتو، جان ال (1382). انقلاب اسلامی ایران و بازتاب جهانی آن. (ترجمه: محسن مدیر شانهچی). تهران: نشر باز.
اسدی، علیاکبر (پاییز 1388). سیاست منطقهای عربستان سعودی و امنیت جمهوری اسلامی ایران. سیاست دفاعی، شماره 68.
بوزان، باری، الی ویور، دپاپ ویلدو (1386). چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت. (ترجمه: علیرضا طیب). پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بوزان، باری (1378). مردم، دولتها و هراس. (مترجم: پژوهشکده مطالعات راهبردی). پژوهشکده مطالعات راهبردی.
ترنف، تری و دیگران (1383). مطالعات امنیتی نوین. (مترجم: علیرضا طیب و حمید بزرگی). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1391). نظریه و روش مطالعات امنیتی کردن. فصلنامه مطالعات راهبردی، 4، 7-42.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، الهه کولایی، بهزاد احمدی لفورکی، جعفر حقپناه (1397). مخاطرات زیستمحیطی و امنیت منطقهای در غرب آسیا. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1392). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
دولور، ژاک (1391). همنوایی تازه اروپا. (ترجمه: عباس آگاهی). تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت خارجه.
زمانی، قاسم، پویا برلیان (1400). پیامدها و چالشهای بهرهبرداری از سد ایلیسو برای ایران و منطقه (بخش اول). انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد (unstudies.ir)
سلیمانپور، هادی، فرزانه بنیاسدی (1396). توافقنامه پاریس: محور جدید همکاری در منطقه خلیجفارس. فصلنامه سیاست خارجی، 31(3)، 37-60.
شیهان، مایکل (1399). امنیت بینالملل. (ترجمه: سید جلال دهقانی فیروزآبادی). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
فن تیکر شتروم، باربارا (1389). امنیت انسانی و حقوق بینالملل. (ترجمه: اردشیر امیرارجمند). تهران: انتشارات مجتمع علمی و فرهنگی مجد.
قاضیزاده، علیرضا (1398). مسائل راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عبدالهخانی، علی. نظریههای امنیت (جلد اول): مقدمهای بر طرحریزی دکترین امنیت ملی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر.
غریبی، حسین، جلال دهقانی فیروزآبادی، احمد نقیبزاده، کیهان برزگر (1401). پیامدهای خلا حضور ایالات متحده آمریکا در غرب آسیا بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی: الگوی سازنده یا رقابت مخرب. فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، 12(3)، 133-155.
مارتین، لنور (1383). چهره جدید امنیت در خاورمیانه. (مترجم: قدیر نصری). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
نصری، قدیر (1384). تأملی روششناسی بر مکتب بافتار منطقهای امنیت. فصلنامه مطالعات راهبردی، 3(29).
Global Carbon Atlas. (2019). Available at: http://www.globalcarbonatlas.org/en/co2_emissions
IPIECA. (1996). Sensitivity mapping for oil spill response.
Levin, Kelly and Katie Lebling. (2019). CO Emissions climb to an all-time high (again) in 2019: 6 takeaways from the latest climate data. World Resources Institute, December 3. Available at: https://www.wri.org/blog/2019/12/co-emissions-climb-all-time-high-again-2019-6-takeaways-latest-climate-data
Livingston, Ian. (2023). Hot-tub-like Persian Gulf fuels 158-degree heat index in Iran. The Washington Post. Available at: https://www.washingtonpost.com/weather/2023/08/09/iran-persian-gulf-extreme-heat/
Marine and Coastal Ecosystems. (1993). The 1991 Gulf War Marine Pollution, pp. 143-124.
Policy (2021). Climate change risk assessment related to the marine area of ROPME. L.E., Howes, K.J., Pinnegar, J.P.
ROPME (2021). Blue Carbon Inventory for the ROPME Sea Area. Benson, L., Kröger, S., Howes, E.L., Procter, W., Martinez, R., Le Quesne, W. Cefas, Lowestoft, 24pp.
Sanusi Barkindo, Mohammad. (2018). OPEC Statement to the UN Climate Change Conference (COP24). OPEC Official Website. Available at: https://www.opec.org/opec_web/en/