تناسخ در مانویت و اهل حق کلید
الموضوعات : کلام اسلامی
1 - استاد، گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: تناسخ, زادمُرد, دونادون, مانویت, اهل حق, زرتشت, روح.,
ملخص المقالة :
تناسخ در مانویت زادمُرد و در اهل حق دونادون نامیده می شود. مانویت و اهل حق معتقد به تناسخ محدود هستند. روان در مانویت جوهره تناسخ پذیر است و در اهل حق روح است.مبدا تناسخ در دین مانوی از انسان شروع می شود و در اهل حق مبدا تناسخ، به صورت تکاملی است. مقصد تناسخ در بین مانویان بستگی به اعمال گذشته دارد. در اهل حق معمولا سیر تکاملی است.از نظر تداوم زمانی،در مانویت تا رهایی کامل روان ادامه دارد و در اهل حق عدد1001 است. از نظر انتقال مکانی،مانویت و اهل حق قائل به تناسخ در همین جهان مادی هستند.در سیر تناسخ،هردو دین قائل به تناسخ صعودی و نزولی هستند فاصله میان دو زندگی در مانویت وجود دارد.در این زمینه در اهل حق اختلاف نظر است که برخی اعتقاد به برزخ دارند و برخی می گویند، بلافاصله بعد از مرگ روح به کالبد جسم دیگر می رود.
ابراهیم،علیرضا،(1399)،پیکرهای کرایه ای،چاپ1،ناشر،کانون اندیشه جوان
اردستانی،حمیدرضا،(1400)،مانی و مانویت،،چاپ 1،ناشر،نگاه
اسماعیل پور،ابوالقاسم،(1373)،ایین گنوسی و مانوی،چاپ 1،ناشر،فکر روز
اقامحمدی،علی محمد، (1384)،مانی،مانیگری،صوفیگری،چاپ1،ناشر:فرهاد
اکبری،سیدمحمد، (1380)،گلستان یارسان(دونادون)،چاپ اول،جلد 1،ناشر: بی تا
باقری،عباس،(1397)،مانی و سنت مانوی،چاپ سوم،ناشر،فرزان مهر
بهار،مهرداد،(1394)،ادبیات مانوی، چاپ 1 ، انتشارات،کارنامه
تقی زاده،سیدحسن، (1379)،مانی و دین او،چاپ 1،ناشر:فردوس
توفیقی،حسن، (1401)،اشنایی با ادیان بزرگ،چاپ 8،ناشر،کتاب طه
جلالی،علیرضا،(1398) ،((بررسی تطبیقی الهیات مسیحی با اندیشه های گنوسی تا پایان قرن پنجم))،پایان نامه
جیحون ابادی،نعمت اله، (1364)،شاهنامه حقیقت،چاپ اول، ناشر،حسینی
حسینی،سیدحسین، (1382)،بررسی تحلیلی فرقه اهل حق،چاپ 1،نشر ذکری
رجب نیا،مسعود،1396،تاریخ باستانی ایران، ،چاپ 5،ناشر:علمی و فرهنگی
رستمی،منصور، (1392)،ایین یارسان،چاپ اول،ناشر:شاکر
رضایی،عبدالعظیم،اصل و نسب دینهای ایران باستان، (1358)،چاپ اول،ناشر:دانشگاه تهران
سلطانی،محمدعلی، (1380)،تاریخ خاندانهای حقیقت و مشاهیر متاخر اهل حق،چاپ1،ناشر:سها
شاه ابراهیمی،سید قاسم، (1371)، اهل حق ،چاپ اول،ناشر: راستی
شریفی،یاسر، (1386)،((مولفه های دینی دخیل در ایین مانی))،پایان نامه
صادقی،مجید، (1377)، ((نفس و تناسخ))،ناشر،مشکوه
صحبت منش،فرخ، (1382)،دین و روان با تاکید بر اهل حق،چاپ اول
صفی زاده،صدیق، (1361)،نوشته های پراکنده درباره یارسان،چاپ اول، ناشر، عطایی
صفی زاده،صدیق، (1397)،نامه سرانجام،چاپ 1،سفیر ادرهال
طباطبایی فر،سیدعباس،(1385)،سخنی با اهل حق،چاپ 1،ناشر،عصر جوان
عاشوری ،مریم،(1392)،((سنجش تطبیقی اموزه های مانوی با مسیحیت در عصر ساسانی))، دانشگاه ازاد واحد شاهرود دانشکده علوم انسانی
غلامی،طلعت، (1391)،((ایین اهل حق کرمانشاه و میراث ایین های باستان))، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند
فتاح پور،مصلح،(1395)،((مطالعه موردی فرقه اهل حق))،پایان نامه
فومشی شکری،محمد، (1382)، ((مبانی عقاید گنوسی در مانویت))،مجله فسا اهل حق،شماره 84
قاضی،مجید، (1358)،ایین یاری،چاپ اول،انتشارات بیگوند
کایت، کلیم، (1373)،هنر مانوی،چاپ اول،فکر روز
کرستین-سن-ارتوز، (1390)،ایران در زمان ساسانیان،چاپ7،ناشر،نگاه
گودرزی بروجردی،علی، (1399)،فرقه اهل حق،چاپ 1،ناشر:انتشارات علامه بحرانی
لعل ارا،محمد،(1397)،((تحلیل و نقد باورها و عقاید اهل حق))، گروه فلسفه دانشکده علوم و تحقیقات دانشگاه ازاد اسلامی
محمدی ملایری،(1379)،تاریخ و فرهنگ ایران در دوران لنتفال از عصر ساسانی به عصر اسلامی،چاپ اول،ناشر:توس
منتظری،سعیدرضا،(1401)،دین مانویان،چاپ دوم،ناشر،ثالث
موحدیان عطار،علی،(1400)،تناسخ گذشته وامروز،چاپ2،ناشر،دانشگاه ادیان ومذاهب
وامقی،ایرج،(1377) نوشته های مانی و مانویان،چاپ 1،ناشر،سوره مهر
ولی زاده،علی، (1380)،((اهل حق،تاریخچه و فقه))، دانشگاه تربیت معلم تهران
ویدن گرن،گئو، (1395)،مانی و تعلیمات او، چاپ5، نشر:مرکز
هالروید،استوارت،(1388)،ادبیات گنوسی،چاپ 1،ناشر:اسطوره
الهی،نورعلی،(1373)،برهان الحق،چاپ 8،ناشر،جیحون
یاسمی فر،علی،(1397)،((ایین و باورهای شیعی در جامعه اهل حق ایران))، دانشگاه ادیان و مذاهب
During, J. (1989). The Sacred Songs of the Yaresan: A Study of the Religion of the Iranian Kakai and its Sanctuaries. Curzon Press