ماهیت عقل در مکتب تفکیک و سیر تحولی آن

ملخص المقالة :

مکتب تفکیک از جمله مکاتب و نحله‌های فکری معاصر است که با پیش‌کشیدن بحث‌هایی پیرامون ناب‌سازی و خالص‌گردانی معرفت قرآنی، چالشی جدید برای فلسفه اسلامی دانسته می‌شود. هدف ازاین نوشتار که ضمن تبیین منطقی تصورات و توضیح معنای مفاهیم و تببیین گزاره‌های اعتقادی و نظری اهالی تفکیک فرآیند نظری آنان درباره عقل و نقش و جایگاه آن در انگاره‌ها و سامان عقیدتی‌شان مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد. روش این ‍پژوهش مطالعات کتابخانه ای به شیوه ی توصیفی و تحلیلی انجام گرفته است.نتایج این تحقیق نشان داده است ؛ عقل فطری کاشف حقایق و جزییات و نوری مجرّد و خارج از حقیقت انسان تعریف شده و هیچ حجیّتی ذاتی بر آن مترتب نیست. از سوی دیگر در اندیشه مکتب تفکیک حکم بر ابطال عقل برهانی داده شده و براهین فلسفی و برهانی فاقد حجیّت فرض می‌گردند و بنابراین، قادر نخواهند بود نقشی در فهم معارف دینی ایفا نمایند.

المصادر:

۱- ارشادی‌نیا، محمـد رضا. نقد و بررسـی نظریه تفکیک، چـاپ اول، قم، بوستان کتاب. ۱۳۸۲
۱۰- ملكى میانجی، محمدباقر، توحيـد الاماميــه، تنظیم: محمـد بيابانی اسکویی، بـه اهتمـام علی ملكـى‌میانجی، چاپ اول، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشـاد. ۱۳۷۳ هـ ش.
۱۱- ابراهیمی دینانی، غلامحسین (۱۳۷۹) ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، تهران: انتشارات طرح نو.
۱۲- پارسانیا، حمید. روش شناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم: انتشارات کتاب فردا،۱۳۹۰
۱۳- سیدان، سید جعفر. بررسی نسبت عقل و وحی از منظر فلسفه و مکتب تفکیک، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. ۱۳۸۸
۱۴- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، بیروت، دارالمعرفه. ۱۴۰۸
۱۵- سهروردی، یحیی. مجموعه مصنفات شیخ اشراق، به کوشش هانری کربن، تهران. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ۱۳۸۰
۱۶- جوهری، ابونصر. الصحاح تاج‌اللغه و صحاح العربیة. محقق: عبدالغفور عطار. بیروت. دارالعلم للملایین. ۱۴۰۷
۱۷- جرجانی، علی بن محمد. کتاب التعریفات. تهران. انتشارات ناصرخسرو. ۱۳۷۰
۱۸. علامه قزوینی. مجموعه رسائل و مقالات. تهران. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه. ۱۳۸۶
۲- اصفهانی، میرزا مهدی، ابواب الهدی، تحقیق و تعلیق حسین مفید، چاپ اول، تهران، مرکز فرهنگ انتشاراتی منیر، ۱۳۸۷
۳- اصفهانی، میرزا مهدی، ابواب الهدی، به قلم سید محمدباقر نجفی. بی‌جا. ۱۳۶۳
۴- اصفهانی، میرزامهدی، مصباح الهدی، به ضمیمه اعجاز قرآن، تحقیق حسن جمشیدی، چاپ دوم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۶
۵- جوادی آملی، عبدالله، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم، انتشارات اسراء. ۱۳۸۷
۶- جوادی آملی، عبدالله، تسنیم. جلد اول، چاپ هشتم، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶
۷- حکیمی، محمدرضا، عقل خود بنیاد دینی، خردنامه همشهری، چاپ اول، بهار ۱۳۸۴
۸- کلینی، ابی جعفر محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اهل بیت. بی‌تا
۹- مرواید، حسنعلی، تنبیهات حول المبداء و المعاد، ۱۴۱۸، چاپ دوم، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۴۱۸ هـ.ق.